Κάθε Σεπτέμβριο πολλοί άνθρωποι βρίσκουν περισσότερες τρίχες στη βούρτσα, στο μαξιλάρι και στο σιφόνι του μπάνιου. Η πρώτη σκέψη είναι συνήθως ότι κάτι δεν πάει καλά με τον οργανισμό. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως η τριχόπτωση φθινοπώρου δεν είναι απώλεια αλλά ανανέωση. Πρόκειται για μια φυσιολογική φάση του κύκλου της τρίχας, που απλώς συγχρονίζεται με την αλλαγή της εποχής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αυξημένη πτώση μαλλιών το φθινόπωρο είναι αθώα. Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε γιατί τα μαλλιά πέφτουν περισσότερο αυτή την εποχή και πώς ξεχωρίζει η εποχική από την παθολογική τριχόπτωση. Θα δείτε επίσης τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα και πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Τι είναι η τριχόπτωση φθινοπώρου

Η τριχόπτωση φθινοπώρου είναι μια παροδική αύξηση της καθημερινής πτώσης μαλλιών. Εμφανίζεται συνήθως από τα τέλη Αυγούστου έως τον Νοέμβριο. Είναι διάχυτη, δεν περιορίζεται δηλαδή σε ένα σημείο του κεφαλιού, και δεν αφήνει φαλακρά σημεία. Αφορά εξίσου άνδρες και γυναίκες. Όσοι έχουν μακριά μαλλιά την αντιλαμβάνονται συνήθως νωρίτερα, απλώς επειδή οι τρίχες που πέφτουν είναι πιο ορατές.

Ο κύκλος ζωής της τρίχας

Κάθε τρίχα περνά από τρεις φάσεις. Στην αναγενή φάση αναπτύσσεται ενεργά για δύο έως έξι χρόνια, και σε αυτήν βρίσκεται περίπου το 85 έως 90% των τριχών. Ακολουθεί η σύντομη καταγενής φάση, όπου η ανάπτυξη σταματά. Στην τελογενή φάση ο θύλακος ηρεμεί για περίπου τρεις μήνες και η τρίχα αποβάλλεται για να δώσει τη θέση της σε νέα.

Η απώλεια 50 έως 100 τριχών την ημέρα θεωρείται φυσιολογική. Όταν μεγάλος αριθμός θυλάκων περάσει ταυτόχρονα στην τελογενή φάση, η πτώση γίνεται αισθητή. Αυτό ακριβώς συμβαίνει το φθινόπωρο.

Αίτια τριχόπτωσης το φθινόπωρο

Η εποχική τριχόπτωση δεν έχει μία μόνο αιτία. Είναι αποτέλεσμα παραγόντων που δρουν σωρευτικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Εκδηλώνονται με καθυστέρηση περίπου τριών μηνών, όσο δηλαδή διαρκεί η τελογενής φάση.

Φωτοπερίοδος και ορμόνες

Μια μελέτη που παρακολούθησε για έξι χρόνια περισσότερα από 800 άτομα στη Ζυρίχη έδειξε ότι το ποσοστό των τριχών σε τελογενή φάση κορυφώνεται τον Ιούλιο και μεταφράζεται σε ορατή πτώση λίγους μήνες αργότερα. Το φαινόμενο αφορά και τα δύο φύλα. Οι ερευνητές το συνδέουν πιθανότατα με τις μεταβολές στις ώρες ηλιοφάνειας, οι οποίες επηρεάζουν ορμόνες που ρυθμίζουν τον κύκλο της τρίχας, όπως η μελατονίνη και η προλακτίνη. Όταν συνυπάρχουν ορμονικές διαταραχές, η εποχική επιβάρυνση είναι συνήθως πιο έντονη.

Καλοκαιρινή επιβάρυνση

Η υπεριώδης ακτινοβολία, το αλάτι της θάλασσας και το χλώριο της πισίνας αφυδατώνουν την τρίχα και επιβαρύνουν το τριχωτό. Η ζέστη αυξάνει τις απώλειες υγρών. Τα ακανόνιστα γεύματα των διακοπών περιορίζουν συχνά την πρόσληψη πρωτεΐνης και ιχνοστοιχείων.

Στρες επιστροφής

Η επιστροφή στους ρυθμούς της πόλης, στη δουλειά και στη σχολική χρονιά των παιδιών αυξάνει απότομα το φορτίο. Το χρόνιο στρες ανεβάζει την κορτιζόλη και μπορεί να ωθήσει πρόωρα θυλάκους στην τελογενή φάση. Έτσι η εποχική πτώση και η πτώση λόγω στρες συχνά συμπίπτουν και ενισχύουν η μία την άλλη.

Εποχική ή παθολογική τριχόπτωση

Η εποχική τριχόπτωση έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που βοηθούν στη διάκριση.

• Είναι διάχυτη. Οι τρίχες πέφτουν από όλο το κεφάλι χωρίς να σχηματίζονται κενά.
• Έχει αρχή και τέλος. Διαρκεί συνήθως από λίγες εβδομάδες έως δύο με τρεις μήνες.
• Οι τρίχες έχουν λευκό βολβό στη ρίζα. Είναι το σημάδι ότι αποβλήθηκαν φυσιολογικά στο τέλος του κύκλου τους.
• Η πυκνότητα επανέρχεται. Μέσα σε λίγους μήνες εμφανίζονται κοντές νέες τρίχες στη γραμμή των μαλλιών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η αιτία πιθανότατα δεν είναι η εποχή. Αυτό ισχύει όταν η πτώση συνεχίζεται πέρα από έξι μήνες, όταν η χωρίστρα φαρδαίνει ή η γραμμή των μαλλιών υποχωρεί, ή όταν υπάρχουν συνοδά συμπτώματα όπως κόπωση και ωχρότητα. Ο ιατρός μπορεί τότε να ζητήσει έλεγχο φερριτίνης, θυρεοειδικών ορμονών και βιταμίνης D. Η σιδηροπενική αναιμία είναι από τις συχνότερες κρυφές αιτίες τριχόπτωσης, ιδιαίτερα αλλά όχι μόνο στις γυναίκες. Στους άνδρες, η σταδιακή υποχώρηση στους κροτάφους και στην κορυφή παραπέμπει συνήθως σε ανδρογενετική αλωπεκία, που είναι διαφορετική κατάσταση από την εποχική πτώση και έχει τη δική της αντιμετώπιση.

Διατροφή και τριχόπτωση

Η τρίχα είναι από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους ιστούς του σώματος και χρειάζεται σταθερή παροχή δομικών υλικών. Μετά το καλοκαίρι αξίζει να δώσετε προτεραιότητα στα εξής:

• επαρκής πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα
• πηγές σιδήρου σε συνδυασμό με βιταμίνη C
• ψευδάργυρος από ξηρούς καρπούς και όσπρια
• ωμέγα 3 από τα λιπαρά ψάρια

Εξίσου σημαντικό είναι να περιορίσετε τις τροφές που επιβαρύνουν τα μαλλιά, όπως η ζάχαρη, τα επεξεργασμένα τρόφιμα και το αλκοόλ.

Τα συμπληρώματα έχουν νόημα μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη έλλειψη. Η λήψη τους χωρίς έλεγχο, ιδίως της βιταμίνης Α και του σεληνίου, μπορεί παραδόξως να επιδεινώσει την τριχόπτωση.

Φροντίδα του τριχωτού

Το φθινόπωρο τα μαλλιά χρειάζονται ηπιότερη μεταχείριση, ώστε να μην προστεθεί μηχανική πτώση στην εποχική.

• Ήπιο λούσιμο. Προτιμήστε απαλά σαμπουάν και χλιαρό νερό αντί για ζεστό.
• Χαλαρά χτενίσματα. Τα σφιχτά δεσίματα, όπως και το πολύ σφιχτό καπέλο ή κράνος για πολλές ώρες, ασκούν συνεχή τριβή και έλξη στους θυλάκους.
• Λιγότερη θερμότητα. Περιορίστε το πιστολάκι σε υψηλή θερμοκρασία και την πρέσα.
• Επαρκής ύπνος. Στη διάρκεια του ύπνου ο οργανισμός ολοκληρώνει τις διαδικασίες αναγέννησης των ιστών.

Το μασάζ στο τριχωτό της κεφαλής είναι ίσως η πιο απλή πρακτική που μπορείτε να εντάξετε στη ρουτίνα σας. Αρκούν λίγα λεπτά καθημερινά με τις άκρες των δακτύλων. Πέρα από την τοπική μικροκυκλοφορία, συμβάλλει στη χαλάρωση και στη μείωση της έντασης, που όπως είδαμε παίζει ρόλο στην εποχική πτώση.

Τεχνική EMMETT και τριχωτό

Η τεχνική EMMETT δρα μέσω της περιτονίας, του συνδετικού ιστού δηλαδή που συνδέει και υποστηρίζει το σύνολο του σώματος. Δεν πρόκειται για μασάζ, αλλά για στοχευμένη ελαφριά πίεση σε συγκεκριμένα σημεία, που «απελευθερώνει» τάσεις οι οποίες έχουν εγκατασταθεί στους ιστούς. Στην περίπτωση της τριχόπτωσης, το ενδιαφέρον της τεχνικής βρίσκεται στην επίδρασή της στην κυκλοφορία και στη ρύθμιση του στρες. Λειτουργεί υποστηρικτικά και βοηθάει στα εξής:

• Κυκλοφορία στο δέρμα του κεφαλιού
• Οξυγόνωση των θυλάκων
• Χαλάρωση του αυχένα και του κρανίου
• Μείωση της έντασης

Η εργασία γίνεται συχνά στην περιοχή του αυχένα, του κρανίου και των ώμων, εκεί δηλαδή που το στρες συσσωρεύεται και επηρεάζει έμμεσα την αιμάτωση του τριχωτού. Όταν η περιτονία χαλαρώνει, η κυκλοφορία απελευθερώνεται και οι θύλακοι δέχονται καλύτερα το οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται. Παράλληλα, η αίσθηση χαλάρωσης που αφήνει η συνεδρία βοηθά τον οργανισμό να περάσει από την κατάσταση συναγερμού σε κατάσταση ηρεμίας.

Στον χώρο μας στη Νέα Σμύρνη, κάθε συνεδρία τεχνικής EMMETT ξεκινά με λήψη πλήρους ιστορικού, είτε πρόκειται για άνδρα είτε για γυναίκα. Έτσι αξιολογούνται οι επιβαρυντικοί παράγοντες και αποκλείονται πιθανές αντενδείξεις. Η τεχνική EMMETT δεν σταματά την τριχόπτωση και δεν αναπτύσσει νέα μαλλιά. Λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν υποκαθιστά τη διερεύνηση από δερματολόγο.

Ρεφλεξολογία και στρες

Η ρεφλεξολογία δεν επιδρά άμεσα στα μαλλιά. Είναι όμως μια ήπια, μη-φαρμακευτική μέθοδος που βοηθά σε ένα από τα βασικά αίτια της φθινοπωρινής τριχόπτωσης, το στρες της επιστροφής στην καθημερινότητα.

Με πίεση σε αντανακλαστικά σημεία των πελμάτων, η ρεφλεξολογία ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα. Αυτό ευνοεί τη χαλάρωση, τον ποιοτικότερο ύπνο και τη συνολική ισορροπία του οργανισμού. Η εργασία σε σημεία που αντιστοιχούν στους ενδοκρινείς αδένες συμβάλλει στην ορμονική ευεξία, ιδιαίτερα σε περιόδους μετάβασης, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.

Η εξειδίκευση του κέντρου στη ρεφλεξολογία εγκυμοσύνης επιτρέπει εξατομικευμένη εφαρμογή και σε νέες μητέρες, που συχνά βιώνουν τη μεταγεννητική τριχόπτωση την ίδια περίοδο. Όπως και ο βελονισμός, η ρεφλεξολογία λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι ως θεραπεία της τριχόπτωσης.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Απευθυνθείτε σε δερματολόγο αν η πτώση γίνεται σε τούφες ή αν εμφανιστούν στρογγυλά φαλακρά σημεία. Το ίδιο ισχύει αν το τριχωτό παρουσιάζει κοκκινίλα, κνησμό, πόνο ή απολέπιση. Ιατρική εκτίμηση χρειάζεται επίσης όταν η τριχόπτωση διαρκεί περισσότερο από έξι μήνες, όταν η γραμμή των μαλλιών υποχωρεί σταθερά ή όταν συνοδεύεται από κόπωση, ευαισθησία στο κρύο, μεταβολές του βάρους ή διαταραχές της περιόδου. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να παραπέμπουν σε υπολειτουργία του θυρεοειδούς ή σε αυτοάνοσες καταστάσεις όπως η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, που χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση.

Συμπέρασμα

Στις περισσότερες περιπτώσεις η τριχόπτωση φθινοπώρου είναι φυσιολογική και παροδική. Αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός προσαρμόζεται στην αλλαγή της εποχής. Η σωστή διατροφή, η ήπια φροντίδα και η διαχείριση του στρες μπορούν να περιορίσουν την ένταση της πτώσης και να στηρίξουν την ανανέωση της τρίχας. Όταν όμως η εικόνα ξεφεύγει από το εποχικό μοτίβο, η ιατρική διερεύνηση προηγείται κάθε άλλης προσέγγισης.

Στο Holistic Nest προσεγγίζουμε την εποχική τριχόπτωση υποστηρικτικά, μέσα από την τεχνική EMMETT  και τη ρεφλεξολογία, σε άνδρες και γυναίκες. Στόχος μας είναι η ισορροπία του οργανισμού και όχι μόνο το σύμπτωμα. Αν θέλετε να συζητήσουμε ποια προσέγγιση ταιριάζει στις δικές σας ανάγκες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου για μια εξατομικευμένη συνεδρία.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξειδικευμένη ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Οι ολιστικές μέθοδοι που περιγράφονται δεν αντικαθιστούν την κλασική ιατρική και λειτουργούν συμπληρωματικά. Για επίμονη ή έντονη τριχόπτωση συμβουλευτείτε πάντα δερματολόγο ή τον θεράποντα ιατρό σας.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο διαρκεί η τριχόπτωση του φθινοπώρου;

Συνήθως διαρκεί από λίγες εβδομάδες έως δύο με τρεις μήνες και υποχωρεί από μόνη της. Η πλήρης αποκατάσταση της πυκνότητας μπορεί να χρειαστεί μερικούς ακόμη μήνες, καθώς οι νέες τρίχες μεγαλώνουν περίπου ένα εκατοστό τον μήνα. Αν η πτώση συνεχίζεται πέρα από έξι μήνες, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Πόσες τρίχες την ημέρα θεωρούνται φυσιολογικές;

Η απώλεια 50 έως 100 τριχών την ημέρα θεωρείται φυσιολογική. Στην εποχική τριχόπτωση ο αριθμός μπορεί να ξεπεράσει παροδικά τις 100 χωρίς να σημαίνει πρόβλημα. Τις ημέρες του λουσίματος η πτώση φαίνεται μεγαλύτερη, γιατί απομακρύνονται και τρίχες που είχαν ήδη αποκολληθεί.

Γιατί πέφτουν τα μαλλιά μετά το καλοκαίρι;

Η πτώση που βλέπετε τον Σεπτέμβριο ξεκίνησε στην πραγματικότητα τον Ιούλιο. Οι θύλακοι που πέρασαν στη φάση ηρεμίας το καλοκαίρι αποβάλλουν τις τρίχες τους περίπου τρεις μήνες αργότερα. Σε αυτό προστίθενται η επιβάρυνση από ήλιο, αλάτι και χλώριο, καθώς και το στρες της επιστροφής.

Αφορά η εποχική τριχόπτωση και τους άνδρες;

Ναι, το φαινόμενο αφορά εξίσου τα δύο φύλα, καθώς ο κύκλος της τρίχας ακολουθεί την ίδια εποχική διακύμανση. Στους άνδρες όμως η εποχική πτώση δεν πρέπει να συγχέεται με την ανδρογενετική αλωπεκία, που εξελίσσεται σταδιακά και με χαρακτηριστικό μοτίβο. Αν η γραμμή των μαλλιών υποχωρεί σταθερά, χρειάζεται εκτίμηση από δερματολόγο.

Πότε να δείτε γιατρό για την τριχόπτωση;

Επισκεφθείτε γιατρό όταν η πτώση διαρκεί πάνω από έξι μήνες, γίνεται σε τούφες ή αφήνει φαλακρά σημεία. Το ίδιο ισχύει όταν συνοδεύεται από κόπωση, αλλαγές στο βάρος, διαταραχές της περιόδου ή ερεθισμό του τριχωτού. Ο δερματολόγος θα εξετάσει το τριχωτό και μπορεί να ζητήσει αιματολογικό έλεγχο για τη σωστή διάγνωση.

Πηγές

• American Academy of Dermatology. Διάκριση φυσιολογικής πτώσης και τριχόπτωσης. Διαθέσιμο στο https://www.aad.org/public/diseases/hair-loss/insider/shedding
• Mayo Clinic. Τριχόπτωση, αίτια και παράγοντες κινδύνου. Διαθέσιμο στο https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hair-loss/symptoms-causes/syc-20372926
• National Health Service (NHS). Τύποι τριχόπτωσης και πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Διαθέσιμο στο https://www.nhs.uk/conditions/hair-loss/
• Kunz M, Seifert B, Trüeb RM. Seasonality of hair shedding in healthy women complaining of hair loss. Dermatology, 2009.