Η αίσθηση ότι η καρδιά «χτυπά δυνατά», «φτερουγίζει» ή τρέχει χωρίς λόγο είναι από τις πιο τρομακτικές σωματικές εμπειρίες, γιατί αφορά το όργανο που ταυτίζουμε με τη ζωή την ίδια. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων όμως οι ταχυπαλμίες δεν είναι σημάδι καρδιακής νόσου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός αντιδρά σε στρες, καφεΐνη, κούραση, ορμονικές αλλαγές ή αφυδάτωση. Το πρώτο βήμα, πάντα, είναι ο καρδιολογικός έλεγχος, ώστε να αποκλειστεί οποιοδήποτε πρόβλημα του ρυθμού της καρδιάς.

Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε τι είναι οι ταχυπαλμίες και ποια είναι τα συχνότερα αίτιά τους, πώς η διατροφή επηρεάζει τον καρδιακό ρυθμό και τι μπορείτε να κάνετε τη στιγμή που εμφανίζονται. Θα δείτε επίσης πώς ο βελονισμός μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά στη διαχείριση του στρες, και ποια σημάδια χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια.

Τι είναι οι ταχυπαλμίες

Με τον όρο ταχυπαλμίες, ή αίσθημα παλμών στην ιατρική ορολογία, περιγράφουμε την ενοχλητική αντίληψη του καρδιακού παλμού. Κανονικά δεν νιώθουμε την καρδιά μας να χτυπά. Όταν όμως ο ρυθμός επιταχύνεται, δυναμώνει ή γίνεται ακανόνιστος, γινόμαστε ξαφνικά πολύ συνειδητοί γι’ αυτόν, στο στήθος, στον λαιμό ή ακόμη και στα αυτιά.

Σε ηρεμία, ο φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός ενός ενήλικα κυμαίνεται συνήθως από 60 έως 100 παλμούς το λεπτό. Όταν ξεπερνά τους 100 σε κατάσταση ηρεμίας, μιλάμε για ταχυκαρδία. Αξίζει όμως να γίνει μια διάκριση, γιατί πολλοί άνθρωποι νιώθουν έντονα τους παλμούς τους ενώ ο ρυθμός είναι απολύτως φυσιολογικός, ή νιώθουν μια «έκτακτη» συστολή σαν ένα χτύπημα που «χάθηκε». Αυτές οι έκτακτες συστολές είναι πολύ συχνές και στους περισσότερους ανθρώπους ακίνδυνες, όμως μόνο ο καρδιολόγος μπορεί να το επιβεβαιώσει.

Αίτια των ταχυπαλμιών

Η καρδιά δεν λειτουργεί απομονωμένα. Ο ρυθμός της ρυθμίζεται διαρκώς από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, τις ορμόνες και την κατάσταση του οργανισμού, γι’ αυτό και οι ταχυπαλμίες έχουν συνήθως αιτία έξω από την ίδια την καρδιά. Οι συχνότερες είναι οι εξής.

Στρες και νευρικό σύστημα

Σε κατάσταση στρες, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα ενεργοποιείται και απελευθερώνει αδρεναλίνη, που αυξάνει τη συχνότητα και τη δύναμη των συστολών της καρδιάς. Πρόκειται για την αρχέγονη αντίδραση «μάχης ή φυγής», χρήσιμη μπροστά σε πραγματικό κίνδυνο, αλλά εξαντλητική όταν ενεργοποιείται καθημερινά από τη δουλειά, τις υποχρεώσεις ή την ανησυχία. Σε πιο έντονη μορφή, οι ταχυπαλμίες είναι από τα βασικά συμπτώματα της κρίσης πανικού, όπου ο φόβος για την καρδιά εντείνει με τη σειρά του τους παλμούς.

Καφεΐνη, αλκοόλ και κάπνισμα

Η καφεΐνη είναι διεγερτικό του νευρικού συστήματος και σε ευαίσθητα άτομα προκαλεί ταχυπαλμίες ακόμη και σε μικρές ποσότητες. Δεν βρίσκεται μόνο στον καφέ, αλλά και στο τσάι, στα ενεργειακά ποτά, στα αναψυκτικά τύπου cola και στη σοκολάτα. Το αλκοόλ, ιδιαίτερα σε μεγάλη ποσότητα, και η νικοτίνη επιβαρύνουν επίσης τον καρδιακό ρυθμό.

Ορμόνες και θυρεοειδής

Οι ορμονικές διακυμάνσεις εξηγούν γιατί πολλές γυναίκες έχουν ταχυπαλμίες πριν την περίοδο, στην εγκυμοσύνη ή στην εμμηνόπαυση. Ο υπερθυρεοειδισμός, δηλαδή η υπερλειτουργία του θυρεοειδούς, είναι κλασική αιτία ταχυκαρδίας, συχνά μαζί με απώλεια βάρους, εφίδρωση και νευρικότητα, και διαγιγνώσκεται με απλές αιματολογικές εξετάσεις.

Αφυδάτωση, αναιμία και κούραση

Όταν ο όγκος του αίματος μειώνεται λόγω αφυδάτωσης, ή όταν το αίμα μεταφέρει λιγότερο οξυγόνο λόγω αναιμίας, η καρδιά αντισταθμίζει χτυπώντας πιο γρήγορα. Το ίδιο συμβαίνει με τον πυρετό, τη στέρηση ύπνου και την έντονη σωματική κόπωση.

Διατροφή και καρδιακός ρυθμός

Η διατροφή επηρεάζει τον καρδιακό ρυθμό πολύ περισσότερο από όσο πιστεύουμε, μέσα από τους ηλεκτρολύτες, την ενυδάτωση και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Για πολλούς ανθρώπους, οι στοχευμένες διατροφικές αλλαγές μειώνουν αισθητά τη συχνότητα των επεισοδίων. Λειτουργεί υποστηρικτικά και βοηθάει στα εξής:

• Μαγνήσιο για τη σταθερότητα του ρυθμού
• Κάλιο για την ηλεκτρική ισορροπία
• Ενυδάτωση του οργανισμού
• Σταθερό σάκχαρο μέσα στην ημέρα

Το μαγνήσιο και το κάλιο συμμετέχουν στην ηλεκτρική λειτουργία των κυττάρων της καρδιάς. Καλές πηγές μαγνησίου είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα αμύγδαλα, οι κολοκυθόσποροι, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης, ενώ κάλιο θα βρείτε στις μπανάνες, στο αβοκάντο, στις πατάτες και στα φασόλια. Το νερό χρειάζεται να είναι σταθερό μέσα στην ημέρα, και περισσότερο σε ζέστη, άσκηση ή πυρετό. Τα συμπληρώματα μαγνησίου ή καλίου δεν λαμβάνονται χωρίς ιατρική οδηγία, ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρικά προβλήματα ή που παίρνουν καρδιολογικά φάρμακα.

Εξίσου σημαντικό είναι τι περιορίζετε. Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων θεωρεί ασφαλή έως περίπου 400 mg καφεΐνης την ημέρα, δηλαδή περίπου τρεις με τέσσερις καφέδες. Όποιος έχει ταχυπαλμίες όμως συχνά ωφελείται από σαφώς λιγότερη ποσότητα, ιδίως μετά το μεσημέρι. Τα πολύ μεγάλα γεύματα, πλούσια σε ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες, προκαλούν απότομες διακυμάνσεις του σακχάρου, που με τη σειρά τους ενεργοποιούν την αδρεναλίνη και επιταχύνουν τον παλμό.

Στο πλαίσιο της υπηρεσίας ολιστικής και αναγεννητικής διατροφής, το πλάνο σχεδιάζεται με βάση το ιστορικό σας, τις εξετάσεις σας και τις καθημερινές σας συνήθειες, πάντα σε συνεννόηση με τον καρδιολόγο σας. Στόχος είναι ένας ρεαλιστικός τρόπος διατροφής που σταθεροποιεί την ενέργεια και την ενυδάτωση. Η διατροφή δεν αντικαθιστά την καρδιολογική αγωγή, όταν αυτή είναι απαραίτητη.

Τι να κάνετε τη στιγμή της ταχυπαλμίας

Όταν η καρδιολογική εξέταση έχει δείξει ότι οι ταχυπαλμίες σας δεν οφείλονται σε καρδιακό πρόβλημα, μερικές απλές κινήσεις βοηθούν το σώμα να επιστρέψει πιο γρήγορα σε ηρεμία. Η λογική τους είναι να ενεργοποιήσουν το παρασυμπαθητικό σύστημα, το «φρένο» του οργανισμού:

• Καθίστε ή ξαπλώστε. Σταματήστε τη δραστηριότητα και δώστε στο σώμα ένα σταθερό σημείο στήριξης.
• Αργή διαφραγματική αναπνοή. Εισπνοή από τη μύτη σε περίπου 4 δευτερόλεπτα, εκπνοή από το στόμα σε περίπου 6, με την κοιλιά να φουσκώνει και όχι το στήθος.
• Λίγο νερό. Μερικές γουλιές νερό βοηθούν, ιδίως αν έχετε ζεσταθεί ή δεν έχετε πιει αρκετά.
• Όχι άλλη καφεΐνη. Αποφύγετε καφέ, τσάι ή ενεργειακά ποτά για το υπόλοιπο της ημέρας.

Ορισμένοι καρδιολόγοι διδάσκουν στους ασθενείς τους και ειδικούς χειρισμούς που επιβραδύνουν τον ρυθμό. Αυτούς τους εφαρμόζετε μόνο εφόσον σας τους έχει δείξει ο ιατρός σας για τη δική σας περίπτωση. Αν οι παλμοί δεν υποχωρούν μέσα σε λίγα λεπτά ή συνοδεύονται από τα σημάδια που περιγράφουμε παρακάτω, μην περιμένετε και ζητήστε άμεσα βοήθεια.

Καθημερινές συνήθειες που βοηθούν

Οι ταχυπαλμίες που σχετίζονται με το στρες και τον τρόπο ζωής μειώνονται σημαντικά όταν ο οργανισμός περνά περισσότερο χρόνο σε κατάσταση ηρεμίας. Οι συνήθειες που ακολουθούν έχουν αθροιστικό αποτέλεσμα και αξίζει να υιοθετηθούν σταδιακά:

• Σταθερός ύπνος. Επτά με οκτώ ώρες, με σταθερή ώρα κατάκλισης, μειώνουν το νευρικό φορτίο της επόμενης ημέρας.
• Ήπια, τακτική άσκηση. Περπάτημα, κολύμβηση ή ποδήλατο, που με τον καιρό χαμηλώνουν τον καρδιακό ρυθμό ηρεμίας.
• Μικρές παύσεις χαλάρωσης. Λίγα λεπτά αναπνοών μέσα στην ημέρα «εκπαιδεύουν» το νευρικό σύστημα να επιστρέφει πιο εύκολα σε ηρεμία.
• Καταγραφή επεισοδίων. Σημειώστε πότε εμφανίζονται, τι είχατε φάει ή πιει και πώς νιώθατε, γιατί αυτό βοηθά πολύ τον καρδιολόγο σας.

Ο ύπνος ειδικά έχει άμεση σχέση με τον καρδιακό ρυθμό, καθώς η στέρησή του αυξάνει τις ορμόνες του στρες. Αν δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε, στο άρθρο μας για την αϋπνία θα βρείτε τα αίτιά της και φυσικούς τρόπους για πιο ξεκούραστο ύπνο.

Βελονισμός και νευρικό σύστημα

Ο βελονισμός είναι μία από τις πιο μελετημένες συμπληρωματικές μεθόδους για τη διαχείριση του άγχους και του στρες, δηλαδή του πιο συχνού αιτίου των καλοήθων ταχυπαλμιών. Η τοποθέτηση λεπτών βελόνων σε συγκεκριμένα σημεία ενεργοποιεί την απελευθέρωση ενδορφινών και βοηθά τον οργανισμό να περάσει από την κατάσταση συναγερμού σε κατάσταση ηρεμίας. Λειτουργεί υποστηρικτικά και βοηθάει στα εξής:

• Χαλάρωση του οργανισμού
• Μείωση του άγχους
• Καλύτερος ύπνος
• Ισορροπία του νευρικού συστήματος

Η ουσία της μεθόδου εδώ βρίσκεται στη ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Όταν το παρασυμπαθητικό σκέλος ενισχύεται, ο οργανισμός αντιδρά λιγότερο έντονα στα καθημερινά ερεθίσματα του στρες, και αυτό μπορεί να μειώσει τη συχνότητα των επεισοδίων που συνδέονται με την ένταση. Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν επίσης ότι μετά από κύκλο συνεδριών κοιμούνται καλύτερα και νιώθουν λιγότερο «σε επιφυλακή», κάτι που μειώνει και τον φόβο για τα ίδια τα συμπτώματα.

Στον χώρο μας στη Νέα Σμύρνη, κάθε συνεδρία βελονισμού ξεκινά με λήψη πλήρους ιστορικού, όπου ζητάμε και τα αποτελέσματα του καρδιολογικού σας ελέγχου, καθώς και τα φάρμακα που λαμβάνετε. Ο βελονισμός εφαρμόζεται μόνο αφού έχει αποκλειστεί καρδιακή αιτία. Δεν ρυθμίζει τον καρδιακό ρυθμό και δεν αντικαθιστά την καρδιολογική παρακολούθηση ή αγωγή, λειτουργεί συμπληρωματικά στη διαχείριση του στρες.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Κάθε νέα εμφάνιση ταχυπαλμιών χρειάζεται εκτίμηση από καρδιολόγο, ακόμη κι αν είστε νέοι και υγιείς. Ο έλεγχος περιλαμβάνει συνήθως ηλεκτροκαρδιογράφημα, συχνά υπέρηχο καρδιάς ή καταγραφή Holter 24ωρου, καθώς και αιματολογικές εξετάσεις για θυρεοειδή, ηλεκτρολύτες και σιδηροπενική αναιμία. Επανεκτίμηση χρειάζεται όταν τα επεισόδια γίνονται συχνότερα ή διαφορετικά, όταν υπάρχει γνωστή καρδιοπάθεια ή όταν στην οικογένεια υπάρχει ιστορικό αιφνίδιου θανάτου σε νεαρή ηλικία.

Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112 όταν οι ταχυπαλμίες συνοδεύονται από πόνο, πίεση ή σφίξιμο στο στήθος, από λιποθυμία ή αίσθηση ότι πρόκειται να λιποθυμήσετε, από έντονη δύσπνοια ή όταν ο παλμός είναι πολύ γρήγορος και δεν υποχωρεί μέσα σε λίγα λεπτά παρά την ξεκούραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις καμία φυσική μέθοδος δεν έχει θέση και η άμεση ιατρική βοήθεια προηγείται πάντα.

Συμπέρασμα

Οι ταχυπαλμίες τρομάζουν, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις είναι το μήνυμα ενός οργανισμού που λειτουργεί υπό πίεση, από στρες, καφεΐνη, κούραση, ορμονικές αλλαγές ή αφυδάτωση. Μόλις ο καρδιολόγος αποκλείσει καρδιακή αιτία, η διατροφή με επαρκές μαγνήσιο, κάλιο και νερό, ο περιορισμός των διεγερτικών, ο σταθερός ύπνος και η διαχείριση του στρες μπορούν να μειώσουν αισθητά τη συχνότητα των επεισοδίων. Ο βελονισμός μπορεί να ενισχύσει αυτή την προσπάθεια ως μη-φαρμακευτική μέθοδος που υποστηρίζει την ισορροπία του νευρικού συστήματος.

Στο Holistic Nest προσεγγίζουμε τις ταχυπαλμίες ολιστικά και με υπευθυνότητα, συνδυάζοντας την εξατομικευμένη διατροφική καθοδήγηση με τον βελονισμό, πάντα μετά τον καρδιολογικό έλεγχο και σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό σας. Αν θέλετε να συζητήσουμε ποια προσέγγιση ταιριάζει στις δικές σας ανάγκες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου για μια εξατομικευμένη συνεδρία.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξειδικευμένη ιατρική διάγνωση, συμβουλή ή θεραπεία. Οι ταχυπαλμίες χρειάζονται πάντα εκτίμηση από καρδιολόγο. Οι ολιστικές μέθοδοι που περιγράφονται δεν αντικαθιστούν την κλασική ιατρική και λειτουργούν συμπληρωματικά σε αυτήν. Σε πόνο στο στήθος, λιποθυμία ή δύσπνοια καλέστε άμεσα το 166 ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι επικίνδυνες οι ταχυπαλμίες;

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι ταχυπαλμίες είναι καλοήθεις και σχετίζονται με στρες, καφεΐνη, κούραση ή ορμονικές αλλαγές. Μπορεί όμως σπανιότερα να οφείλονται σε αρρυθμία ή άλλη καρδιακή πάθηση, και αυτό το ξεχωρίζει μόνο ο καρδιολόγος. Γι’ αυτό κάθε νέα εμφάνιση ταχυπαλμιών χρειάζεται καρδιολογικό έλεγχο.

Προκαλεί το άγχος ταχυπαλμίες;

Ναι, το άγχος είναι από τις συχνότερες αιτίες. Η αδρεναλίνη που απελευθερώνεται σε στρες αυξάνει τη συχνότητα και τη δύναμη των συστολών, και ο φόβος για την καρδιά συχνά εντείνει τα συμπτώματα σε έναν φαύλο κύκλο. Η διάγνωση «άγχος» μπαίνει όμως αφού έχει αποκλειστεί καρδιακή αιτία, όχι πριν.

Γιατί έχω ταχυπαλμίες τη νύχτα ή μετά το φαγητό;

Τη νύχτα, στην ησυχία και ξαπλωμένοι, αντιλαμβανόμαστε πιο εύκολα τον παλμό μας, ενώ το αλκοόλ ή ο καφές του απογεύματος μπορεί να συμβάλλουν. Μετά από βαρύ γεύμα, πλούσιο σε ζάχαρη και υδατάνθρακες, οι διακυμάνσεις του σακχάρου και η αυξημένη ροή αίματος στο πεπτικό μπορούν επίσης να επιταχύνουν τον ρυθμό. Αν συμβαίνει συχνά, αναφέρετέ το στον καρδιολόγο σας.

Βοηθάει το μαγνήσιο στις ταχυπαλμίες;

Το μαγνήσιο συμμετέχει στην ηλεκτρική λειτουργία της καρδιάς και η επαρκής πρόσληψή του από τη διατροφή υποστηρίζει τη σταθερότητα του ρυθμού. Καλές πηγές είναι τα πράσινα λαχανικά, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και τα όσπρια. Τα συμπληρώματα όμως λαμβάνονται μόνο με ιατρική οδηγία, γιατί σε ορισμένες καταστάσεις και με ορισμένα φάρμακα δεν είναι κατάλληλα.

Πότε να πάω στα επείγοντα για ταχυπαλμίες;

Καλέστε άμεσα το 166 ή το 112 όταν οι ταχυπαλμίες συνοδεύονται από πόνο ή πίεση στο στήθος, λιποθυμία ή έντονη ζάλη, έντονη δύσπνοια, ή όταν ο παλμός είναι πολύ γρήγορος και δεν υποχωρεί μέσα σε λίγα λεπτά. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν περιμένετε να περάσει από μόνο του.

Πηγές

• National Health Service (NHS). Αίσθημα παλμών, αίτια και πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια. Διαθέσιμο στο https://www.nhs.uk/conditions/heart-palpitations/
• Mayo Clinic. Ταχυπαλμίες, συμπτώματα, αίτια και παράγοντες κινδύνου. Διαθέσιμο στο https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-palpitations/symptoms-causes/syc-20373196
• British Heart Foundation. Αίσθημα παλμών, διάγνωση και διαχείριση. Διαθέσιμο στο https://www.bhf.org.uk/informationsupport/conditions/palpitations
• Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Ασφαλή όρια κατανάλωσης καφεΐνης. Διαθέσιμο στο https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/caffeine